A gdy poszedł król na wojnę

---

A jak poszedł król na wojnę,
Grały jemu surmy zbrojne,
Grały jemu surmy złote
Na zwycięstwo, na ochotę...

A jak poszedł Stach na boje,
Zaszumiały jasne zdroje,
Zaszumiało kłosów pole
Na tęsknotę, na niedolę...

A na wojnie świszczą kule,
Lud się wali jako snopy,
A najdzielniej biją króle,
A najgęściej giną chłopy.

Szumią orły chorągwiane,
Skrzypi kędyś krzyż wioskowy...
Stach śmiertelną dostał ranę,
Król na zamek wraca zdrowy...

A jak wjeżdżał w jasne wrota,
Wyszła przeciw zorza złota
I zagrały wszystkie dzwony
Na słoneczne świata strony.

A jak chłopu dół kopali,
Zaszumiały drzewa w dali.
Dzwoniły mu przez dąbrowę
Te dzwoneczki, te liliowe...

Marian Nowakowski wykonuje ten utwór z towarzyszeniem orkiestry, więc można dopisać "pieśń" jako gatunek.

Kompozytorem muzyki jest Zygmunt Noskowski, oryginał z 1887 roku - http://archiwum.bibliotekapiosenki.pl/Stach_(A_jak_poszedl_krol_na_wojne_)
Biblioteka Piosenki podaje jeszcze tytuł "Stach".

Tak jakby trochę nie za bardzo:
https://www.youtube.com/watch?v=yMJa0U_QNzY
Wersja Nowakowskiego brzmi z lekka po rosyjsku.

W takim razie podam rok wydania samego wiersza Konopnickiej - 1885 (wg https://poezja.org/wz/interpretacja/2307/A_jak_poszed%C5%82_kr%C3%B3l_na_wojn%C4%99)
Niestety możliwe, że bez zajrzenia np. do katalogów Decci, nie dowiemy się, kto jest kompozytorem tej wersji (w internecie są dane tylko na temat pieśni Noskowskiego)

Kompozytorem muzyki jest Fyodor Koeneman (Фёдор Фёдорович Кёнеман)

O! Dziękuję bardzo. 🙂

Tutaj można znaleźć sporo informacji na temat kompozytora, wraz ze zdjęciami - http://www.keneman.com/

Nowakowski śpiewa trochę inaczej:

3: surmy -> trąby
4: zwycięstwo -> ??? (defekt nagrania?)
16-17: Skończył się śmiertelny bój,
27: drzewa -> zboża
28: Dzwoniły mu -> A dzwoniły

Nowakowski śpiewa tekst zmieniony, dopasowany do melodii Koenemana bliższy tekstowi z pieśni Noskowskiego.
Czwarta zwrotka brzmi:
Skończył się śmiertelny bój,
Stach śmiertelną dostał ranę,
Król na zamek wracał zdrowy
Król na zamek wracał zdrowy,

A osotatnia;
A jak chłopu dół kopali,
Zaszumiały zboża w dali
Zadzwoniły przez dąbrowę
Te dzwoneczki, te lilliowe

Nawiasem mówiąc, ta sama pieśń Noskowskiego (1886) też odbiega od zamieszczonego powyżej tekstu. Nositytuł "Stach" Tam grają raz surmy, raz trąby, a Stachowi zaszumiały zboa , a nie drzewa

Korekta dat;
Wiersz rozpoczynający się od słów „A jak poszedł król na wojnę” nosił pierwotnie tytuł „Stach”. I pod tym tytułem ukazał się w roku 1884 w zbiorowym wydaniu charytatywnym na rzecz ofiar powodzi w Krakowie, na który złożyły się prace najwybitniejszych poetów, pisarzy, grafików, muzyków; rysunki, fragmenty opowiadań, wiersze, piosenki, nuty pamiątki związane z ludźmi kultury, jak kopie listów, wydań zmarłych wieszczów itp. . Rok później napisał do niego muzykę jeden z najwybitniejszych podówczas polskich kompozytorów; chórmistrz, dyrygent i pedagog, Zygmunt Noskowski. Nuty utworu „Stach - pieśń z fortepianem na baryton lub sopran”, opublikowało jako pierwsze czasopismo „Kłosy” (Nr 1054 z 28 sierpnia 1885 roku), a niedługo potem utwór ukazał się jako dodatek do numeru 147/1886, „Echa Muzycznego, Teatralnego i Artystycznego” . W roku 1887 roku, wiersz Konopnickiej ukazał się, w nowej, różniącej się wersji, już bez tytułu, w trzeciej serii jej „Poezji” – co znamienne w cyklu „Piosenki i pieśni” - i w takiej postaci był wielokrotnie powielany w kolejnych wydaniach tego zbioru oraz najrozmaitszych antologiach i podręcznikach itp. 24.08.2026